Kans op nieuwe start voor De Speeldoos

Hoewel het jaar 2018 hoopvol was begonnen voor De Speeldoos, kan nu worden gesproken van een ontluisterende afsluiting. Waar begin dit jaar nog werd ingezet op een laatste kans om tot overeenstemming te komen over de besteding van de subsidie, sluit het jaar af met het opzeggen van het vertrouwen door de voltallige gemeenteraad in het bestuur van De Speeldoos. Maar zoals interim-directeur Hans Kraaijeveld in het Brabants Dagblad stelt: “Soms leidt een crisis als deze versneld tot verandering.” Een kans voor een nieuwe start én continuïteit voor de amateurverenigingen.

Discussie over subsidiebesteding en -verantwoording
Eerder schreef ik al over de kern van het probleem tussen de gemeente en De Speeldoos: de verantwoording van de subsidie. Over de vraag hoe de jaarlijkse subsidie van circa € 350.000 voor het faciliteren van amateurkunst is besteed. Een discussie die al wordt gevoerd sinds de wijziging van de subsidie in 2004! Ik deel dus niet de opvatting dat dit probleem pas is ontstaan na het faillissement van het MIK en de start van Stars on Stage. Hooguit dat het vraagstuk hiermee complexer is geworden, doordat er meer financiële stromen door elkaar zijn gaan lopen. Het gaat dus nadrukkelijk niet over de vraag of de voorziening De Speeldoos waardevol is voor Vught en of deze moet blijven bestaan. Het antwoord daarop is ‘ja’.

Geen rechtstreekse subsidiering meer
De gemeente heeft – vaak met discussies en aanmerkingen – de toegekende subsidies uiteindelijk goedgekeurd. In het onderzoek van Berenschot uit 2017 werd al geconcludeerd dat de gemeente haar werk hier onvoldoende heeft gedaan. Dit onderzoek was voor de gemeenteraad ook reden om eind 2017 opdracht te geven voor één laatste kans. Toen gesprekken hierover niet tot overeenstemming leidden, beëindigde de gemeente eind mei 2018 de gesprekken. Bij mijn aantreden in juni mocht ik aan de slag met alternatieven, zonder rechtstreekse subsidiering van De Speeldoos voor de facilitering van amateurkunst. Daarnaast kon De Speeldoos wel aanspraak blijven maken op subsidie voor het aanbieden van buitenschoolse cultuureducatie (muziek, dans en musical) door Stars on Stage.

Sluiting en stoppen activiteiten?
Het alternatief voor rechtstreekse subsidiering van De Speeldoos, is het subsidiëren van de gebruikers. Er is immers afgesproken niet te bezuinigen op cultuur. De € 350.000 blijft daarom beschikbaar om amateurkunst te faciliteren. De Speeldoos gaf echter aan bij subsidiering via de gebruikers, de deuren te gaan sluiten per 1 juli 2019. Daarnaast werd de toegekende subsidie van € 107.000 voor Stars on Stage te laag geacht en werd aangekondigd de lessen per 1 januari 2019 te stoppen.

Nieuwe inzichten
Met name de dreigende sluiting van De Speeldoos was reden om in november vanuit het college nieuwe gesprekken aan te gaan. Niet om opnieuw de discussie van de afgelopen 14 jaar over te doen. Wel om continuïteit voor de activiteiten te borgen door een nieuwe oplossing te zoeken. Om te voorkomen weer in de oude discussie te komen, heeft het college daarbij voorgesteld een harde scheiding aan te brengen tussen het beheer van het gebouw en de verschillende activiteiten. Een denkrichting die uiteindelijk is uitgewerkt door De Speeldoos als mogelijk toekomstscenario. Dit leverde diverse nieuwe inzichten op die in eerdere discussies onderbelicht zijn gebleven of tegen zijn gesproken. Bijvoorbeeld dat de facilitering van amateurkunsten tegen veel lagere kosten mogelijk is. En dat professionele podiumkunsten niet zonder subsidie te exploiteren is. Ook gaf het inzicht in de lage bezettingsgraad van bezoekers van professionele voorstellingen. En in noodzakelijke onderhoudsinvesteringen waarvoor onvoldoende middelen beschikbaar zijn.

Dit roept vragen op
Wat bewijst dit in het licht van de eerdere discussie? Niets volgens De Speeldoos, aangezien de notitie over de toekomst niets zegt over de bedrijfsvoering in het verleden. De kosten voor professionele podiumkunsten zouden in het verleden zijn opgevangen met opbrengsten uit andere commerciële activiteiten. Zonder te willen ‘zwarte pieten’, roept het bij mij in ieder geval vragen op. Waarom zijn de opbrengsten uit commerciële activiteiten niet meer opgenomen in de toekomstige scenario’s? Waarom kan de dienstverlening voor zowel amateurkunst als professionele kunst in toekomstige scenario’s plots veel efficiënter – en dus goedkoper – dan de afgelopen jaren? En het belangrijkste: waarom betaalt de gemeente al jaren circa € 350.000 per jaar voor de facilitering van amateurkunst, als het in een nieuw scenario ook voor circa € 150.000 kan? Cultuur is van grote waarde en mag absoluut geld kosten. Maar elke ontvanger van subsidie heeft de plicht om de activiteiten goed én efficiënt uit te voeren. Een verschil van € 200.000 voor dezelfde taak is lastig te verklaren. Om die reden acht het college het alsnog aannemelijk dat er in het verleden subsidiemiddelen ten gunste van professionele kunst zijn besteed.

Prioriteit: activiteiten continueren
Het heeft weinig zin op basis van de nieuwe inzichten wederom uitgebreid in het verleden te duiken. Dat is een vervelende exercitie met enkel verliezers. Zeker als daardoor De Speeldoos haar deuren echt zou sluiten. Mijn eerste prioriteit is de continuïteit van de amateuractiviteiten. Daarom ben ik blij met de komst van de nieuwe stichting Muziek Dans Musical (MDM) Vught. Dit initiatief, dat is ontstaan vanuit docenten zelf, zorgt voor continuïteit van aanbod met een slanke organisatie binnen de bestaande subsidiekaders en verdient daarmee alle steun. Daarom ben ik ook blij met de optie van een beheersstichting om de facilitering van verenigingen te continueren. De notitie van De Speeldoos zelf toont aan dat dit mogelijk is. Maar om dit echt uit te werken was toestemming van de gemeenteraad gewenst, aangezien dit haaks staat op een eerdere opdracht uit juni.

Gemeenteraad zegt vertrouwen op
Om snel duidelijkheid te kunnen bieden, is binnen een week na het laatste overleg met De Speeldoos een extra raadsvoorstel geagendeerd. Tijdens de raadsvergadering van 18 december 2018 haalden alle fracties hard uit naar het bestuur van De Speeldoos. Voor de raad was de gang van zaken reden om het vertrouwen in het bestuur op te zeggen. Er was wel steun voor het verkennen van een beheersstichting met herstel van de rechtstreekse subsidiering, maar niet in gesprek met het huidige bestuur. Daarvoor was er al te veel gebeurd de afgelopen jaren.

Focus op amateurkunst
Sinds 2004 is het standpunt van de gemeente dat er geen subsidie naar professionele kunst mag. Dit standpunt heeft de gemeenteraad nogmaals bekrachtigd. Toch betekent dit niet dat er helemaal geen professionele voorstellingen meer in Vught aangeboden kunnen worden. Er zijn zeker mogelijkheden in aanvulling op het rijke aanbod in buurgemeente ‘s-Hertogenbosch (waar je doorgaans veel Vughtenaren treft). Bijvoorbeeld door te verkennen of in verregaande samenwerking met het Theater aan de Parade een aantal voorstellingen per jaar in Vught geprogrammeerd kunnen worden. Of door het podium als opstap aan te bieden voor startende kunstenaars of voor try-outs. De focus ligt duidelijk op amateurkunst, maar professionele kunsten zijn niet geheel uitgesloten.

Nieuwe kansen voor de toekomst
Twee dagen na de raadsvergadering werd bekend dat het bestuur van De Speeldoos gehoor geeft aan de oproep van de raad en opstapt. Een pijnlijke stap voor alle betrokkenen. Maar tevens een kans om met nieuw vertrouwen aan een oplossing voor de toekomst te werken. Na 1 januari 2019 kunnen alle activiteiten in De Speeldoos nog gewoon door gaan. De verenigingen kunnen blijven repeteren en optreden. De muziek-, dans- en musicallessen kunnen worden aangeboden dankzij de komst van MDM Vught. Ondertussen is er tijd om te werken aan een definitieve oplossing voor de toekomst. Zodat er begin 2019 duidelijkheid komt voor alle leerlingen, docenten, gebruikers en medewerkers.

3 reacties

  1. Misschien kunnen we ook contact zoeken met de Verkade fabriek voor een samenwerking over de prof. Kunsten

  2. Beste Ad,
    Dank nog voor het aanbod. Ik heb je gemaild met een reactie.
    Gr. Toine

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *