De worsteling met burgerparticipatie

Wie de ervaringen van afgelopen jaren over burgerparticipatie in Vught hoort en leest, krijgt een beeld van een dictatoriale gemeente, blind en doof voor inwoners, bepalend bij decreet vanuit een hoge toren. Niks geen burgerparticipatie. Er wordt niet naar inwoners geluisterd, de gemeente drukt plannen er steeds maar door, alternatieven worden direct afgeschoten etc. Maar de werkelijkheid is niet zo zwart-wit. Of zo eenvoudig als je misschien denkt.

Ervaren gebrek aan participatie
De uitwerking van het Centrumplan Oost (CPO), de bouwplannen voor Schoonveld, De Wieken, de Kerkstraat of de Ruimte voor Ruimte woningen, de beweegzaal bij basisschool De Springplank, de openstelling van de Jagersboschlaan, de plannen voor de N65 en PHS etc. Allemaal dossiers waar volgens velen burgerparticipatie ver te zoeken was/is. Uitgebreid benoemd in brieven, krantenartikelen en inspraakreacties. Enkele maanden geleden heeft deze onvrede nog geleid tot oprichting van de vereniging Vught Participeert. Om de gemeente te dwingen tot openheid van zaken en het serieus nemen van haar inwoners.

Onvrede ongeacht kleur college
Het zijn vaak – maar zeker niet altijd – de partijen in de oppositie die schande roepen over het gebrek aan burgerparticipatie. Gek genoeg ongeacht welke partijen dat in een bepaalde bestuursperiode zijn. Dat was zo toen SP, PvdA-GroenLinks en CDA het college vormden, evenals vorige perioden bij Gemeentebelangen, VVD en D66 en nu bij Gemeentebelangen, PvdA-GroenLinks en VVD. Niet dat alle Vughtse partijen helemaal hetzelfde denken over de invulling van participatie. Zeker niet. Maar geen enkele partij zegt er niks mee te willen. En evenzo lijkt geen enkele partij erin te slagen er een succes van te maken als ze wel in de coalitie zit. Of in ieder geval wordt het niet zo ervaren.

Er zijn ook goede voorbeelden
Toch is het niet allemaal verschrikkelijk in Vught. Recente voorstellen waarbij juist volop ruimte is geboden aan inwoners om mee te praten zijn er voldoende. Dan denk ik aan de Lokale Inclusie Agenda, nieuwe huurtarieven binnensport, de Cultuurnota en de Nota Vught Klimaatadaptief. Al deze voorstellen kregen brede waardering in de raad voor het betrekken van inwoners. Maar ook in de uitvoering zien we het terug. Bijvoorbeeld de inrichting van het binnenterrein achter de oude Bieb, de aanplant van het Maurickplein en omgeving en de nieuwe indeling van het Lievevrouwepark. Deze goede voorbeelden blijven echter niet hangen. Of worden misschien gezien als vanzelfsprekend.

Waarom lukt het dan niet altijd?
Het kan dus wel, maar het lukt niet altijd. Waar gaat het dan toch fout? Ik denk dat dit vaak te wijten is aan verkeerde verwachtingen en een gebrek aan (open) informatie. Niet dat de gemeente verder alles perfect doet. Nee, er zijn diverse projecten waarin ook ik denk dat er eerder met inwoners gesproken had moeten worden. Maar ik heb het afgelopen anderhalf jaar wel gemerkt dat dit eenvoudiger lijkt dan het is. Een voorbeeld. Binnen mijn portefeuille verkeer & vervoer ben ik verantwoordelijk voor de herinrichting van straten. Daar worden altijd de inwoners bij betrokken om wensen mee te nemen. Maar er zijn ook harde kaders die zijn vastgelegd in een Verkeers- en Vervoersplan (VVP), Parkeernota, Nota Groen etc. Soms is de ruimte om wensen te verwerken dan nog maar heel beperkt. Oftewel niet alles kan. En daar is niet altijd iedereen het mee eens. Maar dat is niet hetzelfde als niet gehoord zijn.

Geen participatie of andere mening?
Als in de Nota Groen staat dat bomen ingepast dienen te worden, dan is het logisch dat een verzoek om te kappen wordt afgewezen. Als in een bestemmingsplan een maximale bebouwingshoogte is vastgesteld, dan mag de eigenaar van de grond binnen deze kaders bouwen. Het naleven van deze ‘harde’ kaders, vaak vastgesteld door de gemeenteraad na een inspraakproces, is dan niet hetzelfde als geen ruimte voor participatie. Daarnaast is het natuurlijk ook zo dat een college of meerderheid van de raad een andere opvatting kan hebben dan een (groep) bewoner(s). Vanuit politieke idealen, de uitvoering van een opdracht of de weging van het algemeen belang. Ook dat is niet hetzelfde als ‘niet participeren’. Ik vind dat in de gemeenteraad en de krant soms te gemakkelijk wordt geroepen dat er weer niet geluisterd is of inwoners weer niet worden gehoord. Het is ook een illusie om te denken dat besluiten de steun van iedereen kunnen wegdragen. Wel is de gemeente aan haar stand verplicht om de gemaakte afweging en de kaders waarbinnen wordt gewerkt, kenbaar te maken en te beargumenteren.

De komst van Vught Participeert
Wat dat betreft ben ik benieuwd naar de ontwikkeling van de vereniging Vught Participeert. Het ontstaan van een platform dat objectief is en met inwoners en de gemeente wil meedenken over grote projecten en ontwikkelingen kan een waardevolle toevoeging zijn. Dan zou ik wel aanraden om de vragen die worden gesteld, ook neutraal en objectief te formuleren. De eerste serie van vragen die zijn gesteld, komen op mij toch wat vooringenomen over. Daarmee lijkt de vereniging verder te gaan dan alleen informatie te vragen, maar op de stoel van de gemeenteraad te gaan zitten. Dat is ook niet zo vreemd, aangezien (een deel van) de initiatiefnemers bijeengekomen zijn op basis van persoonlijke negatieve ervaringen bij projecten. Sterker nog, diverse (oud) raadsleden zijn juist ooit om die reden politiek actief geworden. Een sterke motivator dus. Maar ik denk dat het platform sterker kan zijn, als ze kan loskomen van persoonlijke negatieve ervaringen. Er zijn immers ook voorbeelden in andere gemeenten waar platformen voor opinie en discussie een mooie aanvulling zijn bij het succesvol vormgeven aan burgerparticipatie.

Ruimte voor verbetering
Maar ook de gemeente moet continu kritisch blijven op zichzelf. Het succes van participatie is niet (alleen) af te meten aan het ontbreken van negatieve reacties of juist de instemming van insprekers. Het zou afgewogen moeten worden aan de hand van de kwaliteit van de informatievoorziening en de argumentatie. Vooraf schetsen wat de kaders zijn en waar dit is vastgelegd, helder aangeven waar ruimte zit voor aanpassingen/alternatieven én waar deze niet is en elke stap bereid zijn tot een beargumenteerde toelichting. Dat moet bij sommige projecten beter, omdat het bewust of onbewust niet is gedaan. Bijvoorbeeld omdat gedacht wordt dat het al wel duidelijk is of omdat verwacht wordt dat niemand die details interessant vindt. En dan nog kan iemand het oneens zijn met de afweging.

Goede voornemen
Mijn eigen goede voornemen op het gebied van burgerparticipatie is om dit jaar van de energietransitie een proces te maken waarin inwoners maximaal worden betrokken. Dat moet ook, want ik ben ervan overtuigd dat dit de belangrijkste opgave is waar we de komende jaren voor staan en de grootste impact heeft op onze inwoners. Waar en hoe wekken we duurzame energie op in de gemeente? Wanneer gaan welke gebouwen van het aardgas af? Hoe gaan we dat betalen? Hoe verdelen we de benodigde ruimte? Cruciale vragen. Daarvoor wil ik dit jaar meerdere avonden organiseren om het gesprek aan te gaan. Ik zie voor me dat we rondom kaarten van Vught staan en samen de voor- en nadelen van bepaalde ingrepen bespreken. Maar ook hiervoor zijn er al kaders die vast liggen: de doelstelling (zoveel energie besparen en duurzaam opwekken) ligt vast in regionale afspraken. Dus ja, er komen zonnevelden en windmolens aan. En nee, daar gaat – ook met een uitgebreid participatietraject – nooit iedereen blij van worden.

2 reacties

  1. Ton, waardering dat je dit schrijft en laat zien waar je staat t.a.v. burgerparticipatie. Ik geloof in je intentie in deze en dat het niet eenvoudig is begrijp ik ook. Algemeen belang en privaat belang zijn niet altijd te verenigen. Een open communicatie is essentieel voor onderling begrip. Net als aandacht voor een zaak. En inderdaad er gaat ook veel goed. Maar op het punt van ouderenhuisvesting is nog te weinig doorgedrongen dat in de toekomst een groot probleem gaat worden. Daar zit nog veel ontevredenheid omdat veel ouderen vinden dat dit te weinig aandacht krijgt t.a.v. ontwikkelingen in het middensegment waar veel burgers op zijn aangewezen. Financiële belangen wegen nog vaak zwaarder dan de woonbehoefte van ouderen. Dat is niet uit te leggen waardoor ouderen negatief gaan staan naar een aantal initiatieven van de gemeente. Op het gebied van planvorming huisvesting ouderen is nog best wat te winnen in het betrekken van burgers daarbij.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.